धान दिवसमा किसानले सम्झने यी दुई कृषि मन्त्री एक महिला समातेर र एक रोएर र चर्चा कमाएका थिए
काठमाडौं– आज धान दिवस । किसानसँग जोडिएको दिन । ‘मुठी खाएर मुरी उब्जाउने’ महिनाको मध्य अर्थात् असार १५ गतेका दिन नेपालभर धान दिवस, रोपाइँ यात्रा आदि नामले मनाइन्छ । जव असार १५ आउँछ, तव किसानका मन्त्री पनि चर्चामा आउँछन् । विगत एक बर्षमा देशले दुई कृषि मन्त्री पायो । आज ती दुवै कृषि मन्त्री चर्चामा छन् । हरेक खेतमा ती मन्त्रीको चर्चा भैरहेको छ । विगतका कृषि मन्त्री यी दुई मन्त्रीका अगाडि फिका छन् ।
चर्चा नहोस् पनि कसरी ? गत बर्ष धान दिवस मनाउँदा कृषि मन्त्री थिए एमाले नेता हरि पराजुली । उनी धान दिवस मनाउँदा गत बर्ष यसरी विवादमा तानिएकी जसले उनको पद नै धरापमा पर्यो । जहाँ धान रोप्न गएका थिए उनी, त्यहाँ मन्त्री पराजुलीले स्थानीय महिलासँग अंकमाल गर्न पुगे । चौतर्फी आलोचना भयो । सामाजिक संजालमा उनको धज्जी उडायो । र अन्ततमा उनलाई राजीनामा गर्न लगाइयो । पराजुली आफैले पनि गल्ती स्वीकार गरे । पत्रिका र अनलाइनमा छापिएका तस्वीर भाइरल बने ।
मन्त्री पराजुलीका हर्कत जनताले भूल्न पाएका थिएनन् । केपी ओली नेतृत्वको सरकारका कृषि मन्त्री हरिवोल गजुरेल पनि किसानले नभुल्ने गरि रोए । उनी राहदानी फिल्म हेर्न फिल्म हल पुगेका थिए । जव फिल्म हेरेर उनी बाहिरिए मिडियाले प्रतिक्रिया जान्न खोज्यो । मन्त्री भक्कानिएर रोए । उनको यो रुवाई पनि सामाजिक संजालमा गजवको मजाक बन्यो । तर, हरि पराजुली जस्तो उनको पद धरापमा चाहिँ परेन ।
कृषि प्रधान देश भएकाले नेपालका अधिकांश मानिसको पेसा खेतीपाती हो । यही कारण कृषि मन्त्री चासोमा रहेका हुन्छन् । किसान वर्षभरका लागि छाक जुटाउन यो महिनामा खेतीमा व्यस्त हुन्छन् ।
आजका दिन असारे भाकामा लोकदोहोरी गाउँदै छुपुछुपु हिलोमा धान रोपिन्छ । ‘छुपु र छुपु हिलोमा धान रोपेर छोडौँला, बनाई कुलो लगाई पानी आएर गोडौँला’ जस्ता लोक लयका गीत गाएर खेतमै रमाइलो पनि गरिन्छ । तर, हरि पुराजुलीले गरेको रमाइलो चाहिँ उनका लागि निकै महंगो पर्यो ।
मध्य गर्मीको यो समयमा युवा लाठे र युवती रोपाहारले खेतका गराको हिलो छ्यापाछ्याप गरेर मनोरञ्जन गर्छन् । कामको चटारोले थकित भएका किसान शक्ति प्राप्तिका लागि दही च्यूरा खान्छन् । यसबेला दही च्यूराले शरीरमा शीतलता भई शक्ति सञ्चय हुने विश्वास गरिन्छ ।
असार १५ लाई नेपाली समाजमा दही च्यूरा खाने पर्वको रुपमा पनि लिइन्छ । खेतीपाती बाहेक अन्य पेसा र व्यवसायमा लागेका नेपालीले पनि आज दही च्यूरा खाई असार १५ मनाउँछन् । दही च्यूरा खाँदै आज हरि पराजुली र हरिबोल गजुरेलको चर्चा नगर्ने कोही हुने छैनन् ।
हाम्रो संस्कृतिमा दहीको स्थान महत्वपूर्ण छ । शुभकार्यका लागि घर बाहिर निस्कने, विदेश जाने आदि महत्वपूर्ण काम गर्नुअघि दही अक्षता मुछेर निधारमा रातो टीका लगाउने परम्परा छ । यस्ता शुभकाममा निस्कनु अघि सगुनका रुपमा पनि दही खुवाएर बिदाइ गरिन्छ ।
दही वैज्ञानिक दृष्टिले पनि स्वास्थ्यवद्र्धक मानिन्छ । गुरु गोरखनाथले नेपालको एकीकरणकर्ता पृथ्वीनारायण शाहलाई दही खान दिएर पराक्रमी हुने भविष्यवाणी गर्नुभएको थियो भनिन्छ ।
आयुर्वेदमा भोजनको अन्त्यमा दही मथेर बनाएको मोही पिएमा औषधि उपचारका लागि स्वास्थ्यकर्मीकहाँ जानु नपर्ने बताइएको छ । दहीले पाचन शक्ति पनि बढाउँछ ।
पखाला लागेका बेला दही च्यूरा खाएमा औषधिको काम गर्छ । यसैले दही च्यूरा खाने संस्कारले नेपाली संस्कृतिमा बृहद् रुप लिएको छ । यसरी असार १५ नेपाली समाजमा राष्ट्रिय सांस्कृतिक पर्व बन्न सफल भएको छ । यसमा थप रंग थपेका छन्, हरि पराजुली र हरिबोल गजुरेलले ।
0 comments
Write Down Your Responses